ENSTİTÜNÜN SORUMLULUK ALANI

Enstitü Mayıs, 1998 tarihine kadar Zonguldak’tan Artvin’e kadar olan Karadeniz kıyı illeri ve geçit bölgesinden Gümüşhane, Bayburt, Tokat, Amasya, Karabük ve Çorum illerinin dahil olduğu bir alana hizmet vermiştir. Son yapılan düzenleme ile araştırma kuruluşlarının sorumluluk alanları idari esaslardan ekolojik esaslara kaydırılmış ve yeniden düzenlenmiştir. Buna göre Enstitü; tarımsal araştırmalar (Tarla bitkileri, Meyvecilik, Sebzecilik, Çayır mera ve Büyük baş Hayvan Islahı), bitki yetiştirme teknikleri ve bitki koruma bakımından Karadeniz ve orta-kuzey alt geçit bölgelerinde araştırmalar yürütmekle görevlidir.

ÇALIŞMA ŞEKLİ

Kuruluşumuz çalışmalarına;  Islah ve Genetik, Yetiştirme Tekniği, Bitki Koruma ve Bahçe Bitkileri ile Ekonomi ve Üretim olmak üzere beş bölüm altında devam etmektedir. Bu bölümler içinde çalışılan konular ise sıcak iklim tahılları (mısır ve çeltik), serin iklim tahılları (buğday ve arpa), yemeklik tane baklagiller (fasulye ve Nohut), yağlı tohumlu bitkiler (kolza, soya, ayçiçeği), yem bitkileri, tıbbi bitkiler, meyvecilik, sebzeciliktir ve bölgenin tüm ürünleri hakkında bitki koruma hizmetleri ve araştırmaları konularında devam etmektedir.

Enstitü, araştırma çalışmalarını kendi arazisi yanında diğer illerde de yürütmeye çalışmaktadır. Tarımsal teknolojinin içinde bulunulan şartlarda üretilme zorunluluğu dikkate alınırsa, sadece enstitü arazisinde yürütülen çalışmaların çok geniş bir alana aynı şekilde götürülemeyeceği ve bu alanlarda bu teknolojilerin denenmesi ihtiyacı olduğu görülür. Bunun için araştırmaların mümkün olduğu kadar ihtiyaç duyulan yerlerde veya benzer ekolojilerde yürütülme mecburiyeti vardır. Bu nedenle, çok zor da olsa, bölgenin değişik ekolojilerinde araştırmalar yürütülmektedir. Bazı çalışmalar uluslararası kuruluşlar ve üniversiteler ile koordineli olarak yürütülmektedir.

ALT YAPI

Enstitümüze ait toplam 799 dekar arazinin 445 dekarı Samsun-Trabzon karayolunun güneyinde bulunmakta olup, araştırma ve üretim parselleri olarak kullanılmaktadır. Yerleşim alanı olarak 239 dekar arazi ve Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsünden kiralanan 80 dekar araştırma arazisi mevcuttur.

Enstitümüzde; 2 idari bina, 1 kütüphane, 2 toplantı salonu, 3 laboratuar, 1 ambar, 1 sosyal tesis, 1 atölye, 3 adet araç parkı, kümes tesisleri, 3 adet cam ve 4 adet plastik sera, kurutma tesisi, tohum selektörü ve 100 ton kapasiteli mısır sereni bulunmaktadır.

Enstitüde oluşturulan network sistemi sayesinde kendi Genel Müdürlüğümüze bağlı kuruluşlar ve kendi içimizde koordineli bilgi alış verişi yapılmaktadır. Ayrıca internet üzerinden yurt içi ve yurt dışında bulunan diğer kurumlarla bağlantı kurulmakta ve yeni teknoloji ile gelişmeler takip edilmektedir.

Enstitüde müdür ve iki müdür yardımcısı dâhil olmak üzere toplam 44 mühendis, 5 tekniker, 3 teknisyen, 22 memur ve 39 daimi işçi olmak üzere toplam 111 kişi çalışmaktadır. Teknik elemanlardan 12’si doktora ve 18’i mastır eğitimini tamamlamış bulunmaktadır. Halen 13 yüksek mühendis doktora, 3 mühendis lisansüstü eğitimine devam etmektedir. Enstitüde araştırıcı elemanların birçoğu yabancı ülkelerdeki araştırmaları takip edebilecek derecede İngilizce bilmektedirler.

BUGÜNE KADAR YAPILAN ÇALIŞMALAR

Mısır ıslah araştırmaları enstitünün ilk ıslah çalışmalarına başladığı birimdir. Projenin ilk başlangıç dönemlerinde Diker, Derin, Samsun–63, Türker–65 çeşitleri geliştirilerek tescil ettirilmiştir. Mısır araştırmalarında TMP-1 ve TMP-2 populasyonları oluşturularak farklı çevre şartlarına adapte olabilecek, verimli, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı kompozit çeşitler ve melez mısır yapımında kullanılacak kendilenmiş hatlar elde edilmiştir. Bu populasyonlarda yapılan çalışmalar ile Karadeniz Yıldızı ve Akpınar kompozit mısır çeşitleri geliştirilmiş ve yaygın ekiliş alanı bulmuşlardır.  Ülkesel çaplı projeli dönem çalışmalarıyla da TTM–813, TTM–815, TTM–8119, TTM–823 tek melez çeşitleri, TÜM–822, TÜM–826, TÜM–827 üçlü melez çeşitleri, TÇM–811, TÇM–826 çift melez çeşitleri olmak üzere toplam 15 adet mısır çeşidi geliştirilmiş ve tescil edilmiştir. Bu çeşitlerden TTM–813’ün tohumluk üretimi özel bir firmaya devredilmiş olup, Karadeniz Yıldızı ve Akpınar çeşitlerinin ise her yıl belli bir oranda tohumluk üretimleri yapılmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalardan elde edilen yüksek silaj verimine sahip bir mısır hibridi tescile teklif edilmiştir.

Çeltik araştırmalarına 1982 yılında başlanıp proje merkezinden ve yurt dışından getirilen materyallerle yapılan çalışmalarla bölgede verim ve kalite ile dikkati çeken Rocca, Ribe ve Osmancık çeşitleri tavsiye edilmiştir. 2003 yılında Karadeniz, 2005 yılında ise Kızılırmak çeşitleri geliştirilmiş ve tescil ettirilmiştir.

Sahil ve Geçit kuşağı adları altında iki alt bölgede yapılan serin iklim tahılları çalışmaları sonucunda İç Bölge için Momtchill, Kate-A.l, Mızrak 98, Sakin, Basribey ve Gün-91 çeşitleri; Sahil Kuşağı için de Sakin, Canik 2003, Gönen, Basribey, Pandas çeşitleri tavsiye edilmişlerdir. Buğdayda yürütülen ıslah çalışmaları sonucu bazı buğday hatları tescil aşamasına gelmiştir. Bunlardan birisi yüksek verimli ve kaliteli Sakin isimli buğday çeşidi 2002 yılında Canik 2003 buğday çeşidi 2003 yılında ve Özcan ekmeklik buğday çeşidi ise 2004 yılında tescil ettirilmiştir. Ayrıca Fahreddinbey isimli Arpa çeşidi de 2004 yılında geliştirilmiş ve tescil ettirilmiştir. Tüm bu çeşitlerin çiftçilere tohumluk dağıtımı yapabilmek için tohumluk üretim programları oluşturulmuştur.

Yemeklik baklagiller çalışmalarında bölgeye iyi adapte olan yüksek verimli ve hastalıklara dayanıklı 1994 yılında tescil ettirilen Damla-89 nohut çeşidine ilaveten 2001 yılında Gülümser ve Çağatay çeşitleri tescil ettirilmiştir. Halen araştırma ve tohumculuk üretimleri devam etmektedir. Damla 89 bugün Türkiye’de en çok ekilen nohut çeşididir. Kuru fasulye araştırmaları sonucunda Akdağ ve Zülbiye çeşitleri 2001 yılında tescil ettirilmiş ve tohumluk üretimlerine başlanmıştır.

Tıbbi ve aromatik bitkilerde Erbaa ve Gamze kişniş çeşitleri 2004 yılında tescil edilerek bölge çiftçisinin hizmetine sunulmuştur.

Ayçiçeği, kolza, arpa ve yem bitkilerinde yetiştirme tekniğine yönelik çalışmalar sürmektedir. Ekim zamanı, toprak işleme tohum miktarı ve sıklık gibi çalışmalar yapılmış ve gereksinim duyuldukça yeni çalışmalar da yapılmaktadır.

Yeni bir ürün olan Kanolada enstitü Türkiye’deki araştırmalar için koordinasyon işlevini sürdürmektedir. Soyada ise ülkesel projenin Kuzey Dilimi Islah Koordinatörlüğü görevi Enstitümüz tarafından yerine getirilmektedir.

Meyvecilik ve Sebzecilik konusunda 18 araştırma projesi sürdürülmekte olup bölge ihtiyaçları göz önüne alınarak bu çalışmalar planlanmıştır. Bunlar arasında Amasya elmasının ıslahına yönelik çalışmayı ve bodur ve yarı bodur meyveciliğe yönelik çalışmaları saymak mümkündür.

Ayrıca bölgedeki bütün ürünlerde hastalık, zararlı ve yabancıot için de araştırma çalışmalarına devam edilmektedir. Fındık, Elma, Kiraz ve Şeftali Bahçelerinde Entegre Mücadele Araştırma Uygulama ve Eğitim Projelerinde Karadeniz Bölgesi sorumlulukları ayrıca Fındık için Ülkesel Koordinatörlük Enstitümüz tarafından yürütülmektedir.

Dünyada güncelliğini arttıran Organik Tarım ile ilgili çalışmalar ise bölgemiz önemli ürünlerinde devam etmektedir.

2006 YILINDA YAPILACAK ÇALIŞMALAR

2005 yılında Ön Teklif Proje  olarak hazırlanmış ve 2006 yılında Bakanlıkta değerlendirilmesi yapıldıktan sonra 2006 yılında uygulamaya alınacak projeler;

1-        Samsun İlinde Fasulye Alanlarında Enfeksiyon Oluşturan Bean common masic potyvirus (BCMV)’un Irklarının Belirlenmesi ve Bazı Yerel Kuru Fasulye Çeşitlerinin BCMV ve BCMNV’ye Karşı Dayanıklılık Düzeylerinin Kalitatif, Kantitatif ve Moleküler Yöntemler Kullanılarak Araştırılması

2-        Karadeniz Bölgesinde Lahana Kök Ur Hastalığına Karşı Beyaz Baş Lahana Çeşit/ Hatlarının Reaksiyonlarının Belirlenmesi ve Bu Hastalığa Karşı Dayanıklı Hatların Geliştirilmesi

3-        Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Fındık Bahçelerinde Fındık Koşnili (Parthenolecanium corni ve P. Rufulum) üzerinde tespit edilen Verticillum lecani (Zimm)’nin biyolojik mücadelede kullanım imkânlarının araştırılması

4-        Arpa Sarı Cücelik Virüsünün Vektörü Olan Afitlerin Kültürel ve Kimyasal Mücadele Metodları ile Kontrolü Üzerine Araştırmalar

5-        Mısır Kurdu (Ostrinia nubilalis Hübn.) ‘na karşı değişik hat ve çeşitlerin reaksiyonlarının belirlenmesi üzerine Araştırmalar

6-        Buğday Ekiliş Alanlarında Ekin Yaprak Sülüğü Üzerine Araştırmalar

7-        Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Bazı Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Entegre Ürün Yönetimi Araştırmalar

8-        Bazı Şeftali ve Nektarin Çeşitlerinin Samsun Ekolojisinde Performanslarının Belirlenmesi ve Muhafaza Durumlarının Tespiti

9-        Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Kiraz -  Vişne Anaç Islahı

10-     Karadeniz Bölgesi Çeltik Yetiştirme Tekniği Araştırmaları

11-     Karadeniz bölgesi kuru fasulye yetiştirme tekniği Çalışmaları.

12-     Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Entegre Ürün Yönetimi

13-     Fındık Alanlarında Fındık Kurdu [Curculio nucum (L.)]’na Karşı İlaçlama Hacminin Düşürülmesi Olanaklarının Araştırılması

14- Kendilenmiş At Dişi Misir (Zea Mays Indendata Sturt.) Hatlarinda Moleküler Genetik Analiz (SSR) Yöntemi Ile Yüksek Verimli Muhtemel Hibrit Anaçlarinin Belirlenmesi (TÜBİTAK)